Bahçenize kızılcık yakışır (Cornus Florida) – Milliyet Vitrin

25 April 1998  | Kategori: Yazilarim

Mor salkımlar, ılgınlar, süs kirazları, erguvanlar muhteşem gösterilerine devam ediyorlar. Bu sene İstanbul’da erguvan patlaması var. Kışın yağan yüklü yağmur en çok onlara yaramış. Her sabah köprüden geçerken etrafa bakmakla arabayı çarpmamak arasında savaş veriyorum.

Bu sene yeşil de çok güzel. İngiltere’ye döndük. Her yer temiz yeşil. Umarım yazın da yağışlı geçer (Arada sırada, mümkünse hafta içi ve geceleri).

Bu hafta size kızılcıklardan yani cornuslardan söz etmek istiyorum. Hepimiz kızılcık meyvesini biliriz. Doğada yabani yetişen türleri dışında özellikle ithalat izninden sonra ülkemize gelen, ilkbaharda çiçek açan ya da kışın gövde rengiyle ilginç olabilecekleri tanıtmak istiyorum. Kızılcıklar çiçeklerine göre iki gruba ayrılır. Birincisi küçük yeşil çiçeklerin etrafını saran 4 – 6 renkli çiçek gibi yaprak ya da öbek halinde küçük küçük beyaz çiçekliler.

cornus

Cornus Florida (büyük, renkli yapraklı olan) benim en sevdiğim. Bu bitkiyi Amerika’da tanıdım. İlkbaharda manolya gibi etkileyici, sonbaharda akağaçlar kadar renkli. Kışın soğuk, yazın rutubetli geçtiği tüm bölgelerde evlerin bahçesine kızılcık dikmek artık bir gelenek olmuş. İnsanlar kızılcıksız bahçeye küçümseyerek bakabiliyor. Ben İstanbul’da bitkiyi çok aradım. Pek tanınmıyordu. Ama Kadıköy yakasında Demir arboretum’da (0216 4223103-4223203) geniş çeşit halinde ele geçirdim. Tavsiye ederim; gidin bakın.

cornus

C. Florida‘nın renkli yapraklıları görünüşte dev çiçek gibi: 15 cm. (Atatürk çiçeklerini hatırlayın). Bu bitkinin beyaz, pembe, koyu pembe renklileri de var. C. Kousa beyaz renklisi, C. Nuttalli ülkemizde bulunabilir. Bu arada yıkılmamış eski bina bahçelerindeki mis kokulu filbahri bitkisi de bir kızılcık. Bence her meraklının bu bitkiye sahip olması gerekir.

Kızılcıkların küçük beyaz buket gibi çiçeklileri özellikle yazın yaprak rengi ya da kışın gövde rengi için ilginç. Kışın çalı gibi kıpkırmızı ya da parlak sarı olanlarını parklarda görebilirsiniz. Ama bir – iki sene içinde çoğu ölüyor. Çünkü kızılcık çok su ister. Yazın rutubetli, zengin toprakları sever. Kireçli, alkali topraklara dikim yapmanız gerekiyorsa bitki daha sonra clorosis hastalığına yakalanabilir.

Karadeniz bölgesinde yaz kış rutubetli, yazları çok sıcak, kurak olmayan her yerde kızılcık yetişebilir (Güney illerimizde zor). Gövdeleri renkli olan çalı kızılcıkları, ilkbaharda çiçeğine daha sonra ise toprağın 5 santim üzerine kadar budayın. Böylece daha fazla renkli dallarınız olabilir. Özellikle yaz için varyant yaprakları da arada budayabilirsiniz. İlkbaharda çiçeklenen türleri budamayın. Doğal kalsın. Küçük bahçelerde rahatlıkla yetişebilecek bu bitkilerin en büyüğü on metreye kadar gelişebilir. Koyu bir çitin önünde, baharda en rahat göreceğiniz yere bol yaprak çürüğüyle dikin. Sonbaharda önce kızılcık meyveleri daha sonraki parlak kırmızı, turuncu dökülen yapraklarıyla görünce bu bitkileri neden bu kadar sevdiğimi anlayacaksınız. Kızılcıklara bir şans verin, inceleyin. Piyasada 750 bin ila 50 milyon lira arasında boylarına göre bitki çeşitlerinden bulabilirsiniz.

kizilcik

Şu anda New York’ta olmak isterdim. Her yer, hatta çiçek aranjmanları bile kızılcık dolu. Özellikle Metropolitan Müzesi’nin girişini keşke görebilseniz. Her zaman dev aranjmanlarla, renklerle dopdolu… Umarım bir gün burası da böyle olur.

Murat Pilevneli.

Yorum yaz | Paylaş Stumble Upon Facebook

Manolyalar açtı (ilkbahar) – Milliyet Vitrin

18 April 1998  | Kategori: Yazilarim

Çok pişmanım! Bütün sene ilkbaharda açacak manolyalarımı bekledim durdum, yok kar yağışı, yok birkaç gün ılık geçti derken kimi manolyalarımı zevkle seyredemedim. Tam bayram tatiline çıktım, benim yokluğumda İstanbul’da hepsi açmış. Neredeyse kaçırıyordum. Her sene havaların dengesizliği daha da belirginleşiyor.

magnolia

Erken açan beyaz, kocaman ve kokulu olan Magnolia denudata (Yulan), yine ona benzeyen ama pembe olan M. Soulangiana (Bebek yokuşundaki Ihlamur Kasrı’nda görebilirsiniz) ya da küçük büyük yıldız şeklindeki M. Stellata gibi çeşitlerini bu sene pek zevkle seyredemedim. Daha geç açan M. Liliflora (ince mum gibi içi beyaz dışı bordo), M. Susan (kocaman pembe yıldız şeklinde) gibi türleri de var.

Neyse ki bayramda hepsi açmış. Manolyalar benim saydığım ya da sizin bildiğiniz kadar az değil. Doğada şu anda, sonradan laboratuvarlarda botanikçilerin geliştirdiği türler dahil 250 çeşit manolya yaşamakta. Krem renginden mora, hatta kanarya sarısı ve parlak kırmızıya kadar çok değişik manolyalar var.

magnolia

Manolya Uzakdoğu kökenli bitkilerdendir. Himalayalar’da, Kore’de, Çin’de, Japonya’da bolca görülebilir. Çok eski tarihlerde bile dikilmiş, Yulan gibi kutsal sayılan ağaçlar var. Kışın çıplak dallar ansızın çiçeklenmeye başlar. Hiç yaprak yokken dallara kuş konmuş gibi görünür. En fazla 6 hafta süren bu gösteri tüm sene beklenmeye değer. Sadece bir hafta çiçek açan narin çeşitleri bile vardır. (İşte benim kaçırdıklarım!)

Manolyalar rutubetli ortamları, asitli (ormansı siyah – yumuşak) toprakları severler. Fazla kireçli toprak ya da soğuk rüzgarları sevmezler. Bunları ilkbaharda dikin. Kuytu, güneşli bir mekan seçin. Ayrıca çiçekleri göreceğiniz için mümkünse evden, girişte gözünüze çarpacak esas noktaları bulun ve oralara yerleştirin. Uzakta, kimsenin görmediği manolyanın faydası yoktur. Toprağı dikimden önce bol yaprak çürüğü, kestane toprağı, hayvansal gübreyle karıştırarak harman yapın. Bitkiyi bu karışıma dikin.

Yaz sonuna kadar haftada 1 – 2 kez sulayın. Akşam saatlerinde tüm yaprakları da ıslatarak sularsanız daha iyi olur. İlkbahar manolyaları türlerine göre değişik gelişir. Kimisi en fazla 3 – 4 metre, kimisi de 20 metre kadar uzar. Budanmayı pek sevmezler. Çok gerekirse çiçekler açtıktan, yapraklar çıktıktan sonra budayabilirsiniz. Ama ilkbaharda asla!

Bahçenizde manolyaları yeşil çamların ya da orman gülü rhododendronların önüne dikin. Böylece çiçekler koyu rengin önünde güzel durur. Diplerine yaz kış yeşil kalan, çiçek açan açelya, Pieris dikilebilir. Unutmadan, manolyanın diplerini asla çapalamayın. Kılcal kökleri zedelersiniz. (Bu, yeşil yaz manolyaları için de geçerlidir.) Manolyaların gelişimini hızlandıracak kimi bitkiler de vardır. Toprağı ıslah eden Lupinuslar, akçaağaçlar, ıhlamurlar ya da dökülen iğneleriyle toprağı asitlendiren sedir çamları gibi.

magnolia

Bahçenizde daimi yeşil manolya varsa bu manolyaları da dökülen yapraklarıyla gübre olsun diye ona yakın dikin. Yapraklarda sararma olursa toprağı inceleyin. Belki demir eksiği vardır. Toz demir ya da kükürt takviyesi yapın. Manolyalar çiçekten sonra yaz sonuna kadar yapraklı kalır. Bu monotonluğu kırmak istiyorsanız sarmaşık Clematis dikin. Clematis incecik kollarıyla ağaçlara zarar vermez hem de kocaman gül gibi çiçek açar. Yazın çiçeklenen türleri seçin ve dikin.

Piyasada 5 milyondan 200 milyon liraya kadar değişik fiyatlarda bulunur. Çok seviyorsanız değişik zamanlarda açanları toplayın. Örneğin, M. Cobus, M. Soulangiana, M. Stellata, M.Liliflora , daimi yeşil manolya gibi…

Murat Pilevneli.

2 adet Yorum | Paylaş Stumble Upon Facebook

Sonraki sayfa →