Görünüşü müthiş (Forsythia) – Milliyet Vitrin

11 April 1998  | Kategori: Yazilarim

Kimi ilkbahar bitkileri havanın iyi gitmesiyle mart ayında erken açtılar. Forsythia da bu ılık günlere aldananlardan birisiydi. Aşırı yağmur, soğuk o canım sarı çiçekleri etkiledi, ama forsythia yılmadı, kalan çiçeklerini açmayı sürdürüyor. Bitki sarının tüm tonları, limondan bal rengine kadar 3 santimlik ufak minik noktalardan kocaman bir bukete dönüştü.

forsythia

Anavatanı Japonya, Çin olan, 3 metreye kadar gelişebilen bu çalı bitkisi, doğada sonradan üretilmiş iki – üç değişik türüyle karşımıza çıkmaktadır. Genelde bilineni F. İntermedia‘dır. İlkbaharda tek tük yaşlı odunları hariç en cılız dallarında bile çiçek açabilir. Gelişmesi dikine giden düz dallar şeklindedir. Çiçekler geçtikten sonra yemyeşil yapraklar ortaya çıkar. İşte bu dönem forsythia’nın budanma vaktidir. Yaşlı odunları (2 – 3 senelik) kökten çıkış noktalarından 3 santim üzerinden budayın. Yeni çıkan filizli genç dalları da biraz kısaltın. Böylece seneye daha şekilli, bol çiçekli bir çalınız olabilir.
F. İntermedia‘nın sonradan üretilmiş, sonbaharda yaprakları kızaran iri çiçekli, Karl Sax isimli bir türü de vardır. (Forsythia doğal olarak sonbaharda asla renklenmez.) Forsythia’nın sonradan üretilmiş bir başka türü de F. Suspensa‘dır. Dikine giden dalların yerine daha yayılıcı, sarkan, söğüt gibi bir yapıdadır. İthal bitki satan seralarda ararsanız belki bulabilirsiniz (Kış yaseminine benzer).

Forsythia bol güneşli, yaz sonuna doğru hafif gölgeli alelade topraklarda yetişebilir. Aşırı killi topraklar, kireçli topraklar, hava kirliliği, gölge alanlarda bitki gelişimini etkilemez. Anlayacağınız pek sorun çıkartmaz. Fazla hastalanmaz. Bahçenizde bu bitkiyi katırtırnaklarına yakın dikin. Tam birinin çiçeği geçince öbürü devam edebilir.

Bir de forsythia’yı bahçenizde daimi yeşil bir arka fonun önüne mesela çamların önüne dikebilirsiniz. Ardıçlar, yurdumuzun esas bitkisi olan cüce muscariler mavi üzümsü görünümleriyle forsythia’lara ayrı bir hava katabilirler. Muscari hem soğanlı oluşu hem de başka bitki köklerinde yaşayabildiği için rengiyle de tamamlayıcı olduğundan, diplere bolca dikilmelidir.

Forsythia’dan yan yana dikildiğinde muntazam çiçekli çit yapılabilir. Yalnız unutmayın çit çiçeklerden sonra budanır. Yaz sonuna doğru fazla gelişmiş sapları varsa onları da kısaltın, ama unutmayın sonradan kestiğiniz her dal, ideal boy çit için 1 – 2 metredir.

Bitki yazın ve sonbaharda alınan çeliklerle üretilebilir. Sarkan türü doğada çok arsız şekilde toprağa değdiği yerden bile filizlenir. Türkiye’de pek görmedim ama duvara desteklenmiş, aralarına clematisler sarmış olanlar mükemmel çiçek açar.

Piyasada 750 bin liradan satılan fideleri bulabilirsiniz. İthal olanları hakkında bir bilgim yok.

Murat Pilevneli.

1 adet Yorum | Paylaş Stumble Upon Facebook

Her ortama uyar (Daimi yeşil Kartopu) – Milliyet Vitrin

04 April 1998  | Kategori: Yazilarim

Kış sonlarına doğru parlak yeşil yapraklı dalların uçlarındaki pembe tomurcuklar yavaş yavaş beyaz çiçeklere dönüşür. 0.5 – 0.8 mm olan bu ufak çiçekler buket halindedir.

viburnumEvet, ilk nergis çiçeğiyle neredeyse aynı anda açmaya başlayan bu bitki Viburnum Tinus‘tur. Yurdumuzda kartopu, yabani defne ya da filburnu diye tanınır. Yılın en karanlık yağmurlu günlerinde beyaz kartopu çiçekleri ortalığı aydınlatır. Havanın ılıman geçmesi çiçek açma süresinin uzamasına yardımcı olabilir.

Anavatanı Güneydoğu Avrupa, Akdeniz sahilleridir. Uzun süreli olmayan kışa, kar yağışına dayanır. Yaprakları daimi koyu yeşildir. 10 santime kadar gelişebilen yaprakların üst yüzeyi parlak, altı mat ve tüylüdür. Kartopu çoğu bahçıvanlarca ve meraklılarca fazla yeşil ve sıkıcı bulunabilir. Fakat, çit halinde dikilip kışın açan sıklamenlere, kış sümbüllerine (Bergenia), ilk baharda nergislere, lipinuslara, yazın açan muhteşem lilyumlara mükemmel yeşil bir arka fon olabilir. Gölgede, aşırı güneşte, deniz suyunun getirdiği tuzda, kireçli zayıf topraklarda, çok killi topraklarda hatta saksıda yetişebilen bu bitki anlayacağınız pek fazla ortam seçmez. Sadece uzun süreli kardan ve yazın kuraklıktan hoşlanmaz.

viburnum

Kartopu tercihen humuslu, rutubetli, suyu geçirgen toprakları sever. Tabiatta 5 metreye kadar serbest halde yetişebilir. Böyle durumlarda bitki zedelenmiş, ölmüş dalları dışında pek budanmaz.

Çit halindeki kartopu için ideal boy, 1 – 2 metredir. Toprak zeminden başlayan sık çalı görünümündeki kartopları mayıs ayında budanabilir. Fakat kartopu çitinden fazla çiçek, hatta çiçek geçtikten sonraki parlak mavi boncukları görmeyi beklemeyin.

Aşırı gelişmiş, budanması gereken hasta bitkiniz varsa, kartopunu ilkbahardan yaza girerken topraktan 30 santim üstte kalan gövdeye kadar budayabilirsiniz. Çekinmeyin kartopunun bu türü tekrar sürebilir (Kartopu tabiatta 30’a yakın değişik şekilde olabilir).

Üretimi ilkbaharda yeni sürgünlerden çeliklemeyle ya da profesyonelce havadan köklendirmeyle yapılabilir.
Aşırı güneşte pek sorun çıkartmayan bitki gölgeye geçtikçe hastalıkları artabilir. Tırtıl, kırmızı örümcek, unlu bit ya da gül biti sayabileceğimiz birkaçıdır. Böyle durumda en yakın tarım il müdürlüğüne başvurabilirsiniz.
Piyasada 400 bin liradan satılan fidanları 30 milyona kadar seçeneklerle bulabilirsiniz.
Japonların çiçeklerle yapılan ikebana süsleme sanatında kartopu, yaprakları, çiçekleri ve mavi boncuklarıyla bolca kullanılmaktadır. Tavsiye ederim, siz de deneyin.

Murat Pilevneli.

Yorum yaz | Paylaş Stumble Upon Facebook

← Önceki sayfa