Kayısı zamanı geldi (Temmuz) – Milliyet Vitrin

11 July 1998  | Kategori: Yazilarim

Meyveler ilgi alanıma girmiyor diye önceki yazımda belirmiştim. Japon bahçelerinde kullanılan, fazla bakım istemeyen sadece çicek açan süs meyvelerini (elma, kiraz vb.) tercih ederim.

Geçen haftaki kiraz – vişne yazımla ilgili çok faks aldım. Resmin yanlışlığını eleştirenlerin dışında diğer meyvelerle ilgili budama, bakımla ilgili sorular soruluyordu. Bu sebeple önce yanlış resim için özür dileyerek, dönemin başka bir meyvesi olan kayısıyı tanıtmak istiyorum.

apricot Kayısılar ülkemizde ılıman tüm bahçelerde yetişebilen, 6 – 8 metre kadar boylanan, kışın yaprağını döken bitkilerdir. Meyve tipi, yetişme şartları, ağaç gelişmesi şeftaliyle aşağı yukarı aynıdır. Kayısının anavatanı Çin’in güney kısımlarıdır. Kayısılar meyvelerin en fazla toprak seçenidir. Her yerde, toprakta, ısıda ayrı çeşitleri denemeniz gerekiyor. Doğada sonradan üretilen 5 çeşidi bulunmaktadır. Yurdumuzda da en sevileni Malatya kayısısıdır. Kayısılar ürün verirken, iklimden etkilenebilir. İlkbaharda manolyalardan bile önce çiçek açmaları kimi zaman tehlikelidir. Bu dönemde dondan korumak için geceleri ağaçları sıcak tutmalısınız. Plastik kılıflar uygun olabilir. Ama pembe, beyaz çiçeklere çok dikkat edin. Değmeyin, mümkünse ürün kalitesini artırmak için bu dönemde elle tohumlama, dölleme yapın çünkü doğal kuşlar, arılar, kelebekler daha ortaya çıkmamış olabilir.

Kayısılar ürün verebilmeleri için 350 ila 900 saat arası 7 derecede ilkbaharı geçirmelidir. Aksi takdirde verim düşer. Bahçenizde ilkbahardaki soğuk günlerden ve sabah güneşinin kavuruculuğundan korumak için kayısıları kuzey cephesine bakan, öğleden sonra güneş alan bölümlere dikin. Türkiye’de serbest çalı formundaki ağaçlarda ürün elde edilebiliyor. Çok soğuk bölgelerde duvarda tellerle destekli, budanmış şekilde ya da serada kayısı yetiştirilebilir.

Kayısılar kireçli, humusça zenginleştirilmiş, suyu geçirgen toprakları sever. Diplerindeki fazla su birikimi bitkiyi öldürebilir. Bitkileri yaz sonu, kış başında dikin. Meyvecilik için birden fazla ağaç dikmeniz gerekiyorsa 5 metrede bir fidan dikin. Unutmadan belirteyim kayısı kirazda olduğu gibi başak bir ağaçla döllenmez, bitki kendine yetebilir. İkinci kayısı gerekmeyebilir.

Meyveleri kalite bakımından geliştirmek için ilk çiçekli zamanda kontrol altına alın. Fazla miktar çiçeği elle temizleyin, oluşacak meyve miktarını azaltın. Budamasına gelince geçen seneki sürgünü en dibinden, birinci filiz üzerinden ürün sonrası kesin. Ayrıca ilkbahardaki sürgünleri en fazla 6 yaprakta durdurun. Meyvelerden sonra bu miktarı üçe düşürün. Zayıf ağaçları geliştirmek için kök budaması da yababilirsiniz. Ağaçta zararlı kelebekler, bakteriler oluşabilir. Böyle durumlarda meyvenin oluşmasına göre gerekli ilaçlamayı yapın.

apricot
Kayısılar toplandıktan sonra ev içinde bir gün sıcakta bekletilirse daha tatlı olur. Buzdolabında, dondurucuda çekirdeklerini çıkardıktan sonra uzun süre saklanabilir. Yurdumuzda çok yaygın olan kurutulma, pestil yapma en tipik kayısı saklama şekilleridir. Arabistan’da kuru hurma neyse bizim için de kuru kayısı aynı önemdedir. Bitkinin yaprakları, çekirdekleri de kullanılmaktadır. Yapraklar iç parazit düşürmek için, çekirdekler de yağ çıkarmak, sabun yapmak için kullanılır.

Piyasada 1.250.000 liradan başlayan yaz – kış saksılı bitkiler olabileceği gibi kışın çıplak köklü satılanlarını da bulabilirsiniz.

Murat Pilevneli.

Yorum yaz | Paylaş Stumble Upon Facebook

Kiraz’a gel… – Milliyet Vitrin

04 July 1998  | Kategori: Yazilarim

Fırsat buldukça yeni bahçemle uğraşıyorum. Beni tanıyıp, bahçeyi görenler belki eleştiriyorlardır. Şu anda büyük temel ağaçları dikiyorum ya da olan çalılıklara ilkbahar – sonbahar için renkliler ilave ediyorum. Görünürde hiçbir şey yapılmamış gibi! Mümkün olduğunca doğal çim, çiçek ve diğer küçük bitkiler yaşadığım sürece bahçeye dahil olacak, hiç acelem yok.

Dikkat ettim, her gezen meyveleri nereye dikeceğimi soruyor. Ben de bu konuyu geçiştiriyorum. Çünkü meyve işi en zoru. Tamam dikerim, ama doğru bakımı öğrendiğim zaman. Hiçbir işi yapmış olmak için yapmam. Bu arada 150’ye yakın ağaç diktim, daha en başındayım, beni eleştirenlere duyurulur!

Bahçenin ilerisinde ılıman kuytu bir bölüm var. Meyveleri, özellikle vişne ve kirazları orada yetiştirmeyi planlıyorum. Bu iki bitkinin bakımları, istedikleri şartlarda hemen hemen aynı gibi. Temel farkları var ama az. Senelerdir kirazlar bol ürün versin diye bahçelerde ikişerli gruplar halinde dikilirdi. Normal bir kiraz asla onu dölleyecek başka bir cins kiraz olmadan ürün vermez. Kiraz ağacının 20 metre kadar büyüğünü düşünürseniz ufak herhangi bir bahçe bu bitkiye yer için küçük gelebilir. Fakat ’70’li yıllardan sonra tek başına ürün verebilen ve en gelişmişi 5 – 10 metreyi bulan türler üretildi. Böylece kirazlar tekrar popülerliğini kazandı.

kiraz Araştırdım, Türkiye’de birkaç türün dışında pek çeşit bilinmiyor. Aslında benim öğrendiğim 15 tür olması lazım.
Yarma ya da göz aşılarıyla diğer türler çok kolay üretilebilir. Bahçenizde serbest ağaç gibi yetiştirebileceğiniz kiraz ya da vişneleri ılıman bir duvara destekleyeceğiniz gergi telleriyle yetiştirebilirsiniz. Kontrol ederek, budayarak büyük ağaç kadar ürün alabilirsiniz.

Kirazlar toplanmadığı zaman 80 tür kuşa yiyecek olabilir, dikkat edin. Ya bu tellerin dışına kuş ağı kaplayın ya da ürünü önceden toplayın. Telle kiraz ya da vişne yetiştirmenin dışında çalı formunda bitki yetiştirilip ürün elde edilebilir. Bu arada belirteyim, budama, ilaçlama, gübreleme çok önemli. Telle üretimin, çalı gibi olanların budaması şekilde farklı ama ikisi de zaman olarak ilkbaharda ya da üründen hemen sonra yapılıyor. Diğer vakit budamaları hastalıklı gümüş yaprakların bakteri oluşumuna yol açabilir.

Meyve konusu çok uzun. Toprakları fazla sulu olmamalı, kireçli olanlar kirazlara en uygunu; vişne biraz daha ormansı besince zengin olanı istiyor. Yazın kontrollü sulama, gübreleme yapmalısınız. Kirazlar 1 metrekareye 35 gram amonyüm sülfat bazlı gübreleri, vişnelerde nitrojen ağırlıklı olanları istiyor. Yani anlayacağınız herhangi bir tip gübre işe yaramıyor.

Hastalıkları da en başta meyve yiyen kuşlar, Aphids kara kelebekler, tırtıl, kara leke (kirazların üzerinde) olabilir. Böyle durumlarda acilen en uygun zirai ilaçlamayı yapın. (Kuşlara sadece tellerle koruma yeter!)
Piyasada çıplak köklüler dışında, saksılı olanları 750 bin liradan başlayan fiyatlarla bulabilirsiniz. Fazla bilgi veremediğim için üzgünüm yerim bu kadar. Daha detaylı bilgiyi ilgilenenlere sonradan verebilirim.

Murat Pilevneli.

Yorum yaz | Paylaş Stumble Upon Facebook

← Önceki sayfa