Murat Pilevneli
Mor ̤i̤ekli ̤im (Liriope muscari) РMilliyet Vitrin
25 September 1999 | Kategori: Yazilarim
Trakya’nın yöresel bitkisi Muscari’ye benzeyen Liriope muscari sonbaharda açan mor renkli çiçekleri ve daimi yeÅŸilliÄŸiyle bahçenizi süsleyecek.
Ä°lkokulda yaptığım tipik peysaj resimlerinde perspektifsiz evler, daÄŸlar, komik güneÅŸ dışında evin etrafını fışkırık – fışkırık çimlerle süslerdim. Demek o zaman bile, düz çim sevmezmiÅŸim. Çim bana hep toprak israfı, bitkilere ihanet gibi geliyor. Ne yapar eder alanları en aza indirip süs çimi, çalı, aÄŸaç, gözümün istediÄŸi herÅŸeyi kontrollü dikerim. Yer örtücüler en sevdiÄŸim kurtarıcılardır. Ardıç, hedera sarmaşıkları, Erica, Vinca, lavanta, kış sümbülü, iris, ballıbaba, menekÅŸe, eÄŸrelti otlacı ve ortam sıcaksa begonvil güneyde mükemmel yer örtücü oluyor. Bunları hafif meyilli, üzerine basılmayacak alanlara dikin. Rengi birde yerde görün!
Süs çimleri koleksiyonu yaparken, karşıma Liriope muscari isimli ilginç bir bitki çıktı. Ä°nce uzun kılıç gibi yumuÅŸak 30 – 40 cm’lik bu öbek halindeki sonbaharda 30 cm’e yükselebilen amelist moru mısıra benzer çiçekler açıyor. Aslında çiçekler ilkbaharda Trakya’nın yöresel bitkisi Muscari’ye (Müskülüm) benziyor. Ama daha sert ve dayanıklı. Her türlü asitli, aÄŸaç altındaki topraklarda fazla sulanamayan, gölgeli alanlarda ya da saksıda iyi geliÅŸiyor. Yapraklar daimi yeÅŸil kalıcı. Kışın açan kartopunun koyu yeÅŸilliÄŸini kırmak için altına, kış sıklamenlerine fon oluÅŸturması için hemen arkalarına evonymus’un küçük alacalı yapraklısıyla beraber (kışın pembeleÅŸiyor, Liriopenin sarımsı rengiyle mükemmel olur) ya da kendi içinde grup halinde dikim yapmanızı tavsiye ederim. Kireçli topraklarda demir eksikliÄŸinden hastalanabileceÄŸi için sonbaharda demicli gübre ya da toz kükürt verebilirsiniz.
Üretimi 3-4 yılda bir fazlalaşan çiçeksiz öbekten ayırmayla özellikle ilkbaharda yapılmalıdır. Şimdiden uyarayım, ayırım yaptığınız sene kökler sağlamlaşmadan çiçek açmaz, merak etmeyin.
Süs çimleri ve çimlerden söz etmiÅŸken Bauhaus’a çim içindeki yosun öldürücü, kurak alanlar için geliÅŸtirilmiÅŸ – güneÅŸli alan çimi ve benim gibi tür meraklıları içinde, yabani çiçeklilerle karışım yapılmış (beyaz – renkli iki tür) hazır çimler gelmiÅŸ. Havalar hala ılık geçerken çim çıkartmak için vaktiniz var. Tohumların üzerine ince kapak toprağı yapmayı ve sulamayı lütfen unutmayın!
Plastik kuş yuvaları:
Son yıllarda baÅŸlayan pop – kitch ev dekorasyon akımının en son ürünü plastik kuÅŸ yuvaları. Dümdüz levha halinde satılıyor. Kırılıp birleÅŸtiriliyor. Ä°stanbul’daki büyük kitapçılarda varmış, diye duydum.
Saksılar duvara çıktı:
Duvarda saksı ve sardunya, sarkan bitkiler… Özellikle Akdeniz mimarisine çok yakışıyor. Ben renklerine bayıldım. Pembe, beyaz ve mavi. Duvar fikri mükemmel…
Bir Kitap:
DoÄŸru dikimle ilgili bir kitap daha. Ä°ngiliz Roy Lancaster’in çıkarttığı seriden biri. Ev içi bitkileri, mevsimlik çalılar, yenilebilir – baharat bitkileri gibi baÅŸka kitapları da var. Dili çok kolay.
YEM Kitabevi 0212- 219 39 39
Murat Pilevneli.
Yorum yaz | Paylaş 
KabuÄŸuyla ye! (Kumquat) – Milliyet Vitrin
18 September 1999 | Kategori: Yazilarim
Bundan 200 yıl kadar önce bir Ä°ngiliz botanikçi tarafından Çin’den getirilen kumquat, hem tadı hem de güzel görünüşüyle tam bahçenize layık.
1800′lü yıllarda, Ä°ngilizlerin sömürgecilik zamanlarında, Robert Fortune isimli bir botanikçi Hong Kong – Çin’de araÅŸtırmalar yapmak üzere görevlendirilmiÅŸ. Çok maceralı geçen uzun bir dönem sonucu Ä°ngiltere’ye geri gelen bu zat – ı muhterem, bugün afiyetle içtiÄŸimiz çayı ilk kez Avrupalılara tanıtmış. Çay dışında da çok ilginç bitkileri yanında getirmiÅŸ. Uzun zamandır ithal fidanlıklarda aradığım “kumquat” meÄŸer Robert Bey’in getirdiÄŸi mallardan biriymiÅŸ.
Latince ismi Fortunella Margarita. Turunçgillerden olan bitki ülkemizde pek tanınmıyor. Limon ÅŸeklinde, portakal renginde küçük meyveler. 2 – 3 cm. kabuÄŸu ve içi bir bütün halinde soyulmadan yeniyor. Tadı çok güzel. Ä°ngiltere’de lüks marketlerde marmelatları var. (Bizde de olur inÅŸallah!) Meyve salatası, kek, pasta yapımında da kullanılabiliyor. Aynı mandalina gibi kokulu, daimi yeÅŸil yaprakları var. Bitki en fazla 4 metre uzayabiliyor. Tüm Akdeniz ikliminde ve kısa süreli kar yaÄŸan bölgelerde rahatlıkla yetiÅŸebiliyor. – 5 dereceye kadar yaÅŸayabiliyor.
Sorunsuz saksı bitkisi de olabiliyor. Turunçgiller toprakta biraz asit, demir ister. Bu sebeple dikimde Rhododendron torfu ya da kestane toprağı; hiçbiri yoksa çam iÄŸneleri, çürümüş yapraklarla karıştırılmış gazete kağıtlarıyla dikim yapın. (Bitkiler bilgili olsun!) Turunçgiller bol güneÅŸ, kuytu alan ister. Kumquat da öyle. Ben araÅŸtırdım, buldum. 60 cm.’likleri 15 milyona satılıyor. Özellikle Ä°talya’yla da iÅŸ yapan seralarda bulunabilir. Küçük bahçelere, tür sevenlere tavsiye ederim.
Aslında kumquat dışında Türkiye’de pek bilinmeyen bir de “lime” var. O var ya, iÅŸte o, ah keÅŸke bol olsa da tatlısını yapsalar. Margarita içkisini sevenler lime’dan yapılmışı içince bizdeki o dandik limonlulara ağızlarını bile sürmez, iddiaya girerim…
Murat Pilevneli
5 adet Yorum | Paylaş
Eski Yazılar
