Dikkatli budayın, porsuk (Taxus Baccata)

08 April 2007  | Kategori: Yazilarim

Porsuk (Taxus Baccata) daimi yeşil bir çam türü olup dalları ve iğneleri benzer türlerine göre daha yumuşaktır. Taxaceae ailesindendir.

Porsuk

Avrupa’nın güneyi, Afrika’nın kuzey batısı, Asya’nın güney batı bölgelerinde ve İran’nın kuzey bölgelerinde doğal olarak yetişiyor. Tabiatta dağınık şekilde gelişeni dışında, dikine sütun gibi ve toprağa paralel, enine büyüyen bodur türleri de vardır. Çok yavaş gelişir.

Porsuk

En yasli Porsu agaclarindan birisi
Bitki çok uzun ömürlüdür. Bazı bulunan fosillerde porsuk izlerine rastlanmaktadır. Dünyada boyu 28 metre, çapı 4 metreye kadar ulaşabilen 3000-4000 yaşında örnekleri bulunabiliyor. Porsuğun yaşını bilinen gövde içindeki yaş halkalarını sayarak tahmin etmek imkansızmış… Eski bina bahçelerinde, korularda, Türkiye ve Avrupadaki saraylar’da yaşlı örneklerini görebilirsiniz. (Porsuk Avrupada dikilen en eski ve yaşamayı becerebilmiş ağaçlardanmış.)

Kolon Porsuk
Eski bina bahçelerinde, korularda, Türkiye ve Avrupadaki saraylar’da yaşlı örneklerini görebilirsiniz. (Porsuk Avrupada dikilen en eski ve yaşamayı becerebilmiş ağaçlardanmış.)

Yayılıcı Porsuk

Çim sevmediğim için genellikle yer örtücü olarak üzerine basılmayacak yerlerde, gölgeli alanlarda hep yayılıcı porsuk kullanırım. Bitki, güneşli’den, karanlık alanlara kadar pek çok yerde yaşar. Kayın, meşe gibi altında bitki yetişmesi zor ağaçların altında gelişebiliyor. Aşırı sulu fakat SUYU GEÇİRGEN, kireçli ya da kurak topraklarda yetişebilir. Boylanan , boylanmayan türler sadece özel çam gübresi seviyor, hayvansal gübrelere bu bitkilerde de dikkat. Ağaç olan türlerin altında çim yerine Osmanlı çimi, yonca ya da Hosta mükemmel yetişebiliyor.
Bitki her deva gibi gözükse de dikiminde insanı biraz zor duruma sokar. Çünkü porsuk iğneleri, gövdesi, dalları tamamen zehirlidir sadece boncuklar zehirli madde taşımıyor, ama yinede dikkat!. (Bir tek, geyikler bu bitkinin yeni sürgünlerini yiyip hastalanmazmış. Kuşlar’da porsuk boncuklarını yiyip, midelerinde öğütüp dışkıladıkları yerlerde doğal olarak yeni porsukların yetişmesine yardımcı olabilirlermiş… )

Porsuk

Geleneksel İngiliz bahçeleri çitlerden, ortada labirentlerden oluşur. Porsuk da bu bahçelerde kullanılmış budanabilen bitkidir. İdeal yüksekliği 1–2 metre olan çitler, ağustos –eylül aylarında budanabilir. Aşırı gelişmiş, deforme olmuş çitler nisan ayında çok fazla budanabilir. Tarihlere, budama miktarına dikkat edin. Şu zamanda çok fazla budama kışın bitkiyi öldürebilir.

Porsuk bahçelerde, çitlerin dışında, kapı girişlerinde, saksı içinde ilex gibi çok güzel olabilir. Fakat asla oturduğunuz ya da yemek yediğiniz yere yakın porsuk dikmeyin. Kokusu, zakkum, datura gibi baş ağrısı yapabiliyor (Birde fiyatı!… Yaşlandıkça anormal paralara satılıyor, söylemedi demeyin!).

Porsuk
Bu bitki de bol boncuk üretebilmesi için ilex gibi dişili erkekli dikilmelidir. Dalların boğumlarında açık yeşil boncuklu olursa erkek, boncuk dalların ucunda ve bolca kırmızıysa dişi bitkidir. Sarı boncuklu türü de vardır.

Kolon Porsuk

Saray tipi (budamalı-muntazam) bahçelerde çitlerin dışında dikili taş gibi olanları da çok yavaş ve güzel büyüdükleri için dekor amaçlı dikilmişlerdir. Açık sarı-yeşil olanları inanılmaz pahalıdır ve asla budanmaz (yaşlıları). Porsuk bitkisi, hava kirliliğine kolaylıkla dayanabilir.

Çamlarla, dikenli yada meyvalı bitkilerle yapacağınız gruplamalarda koyu yeşil yapraklar ve ilkbaharda verdiği açık yeşil sürgünlerle çok güzel tamamlayıcı olabilir. Pek fazla hastalık kapmaz ama bir tek yapışkan reçineli bir hastalık bitkiyi öldürebilir. Böyle bir durumda Tarım İl Müdürlükleri’ne başvurup gereken ilacı alabilirsiniz.

Porsuk govdesinden vazo

Porsuktan yapılmış bank

İlginç renklerdeki gövdesi bol yetiştiği bölgelerde mobilya yapımında kullanılırmış.

Bonsai Porsuk

Meraklıları için, porsuk Bonsai yapımı için de uygundur. Siz heves ederseniz zehirli olduğunu unutmayın, uğraşırken dikkat edin.

Murat Pilevneli

Paylaş Stumble Upon Facebook

11 adet yorum var

  1. Nese on 11 April 2007 9:29 pm

    Murat bey, porsuk ile ilgili verdiginiz bilgiler cok faydali oldu zira bitkinin bu derece zehirli oldugunu bilmiyordum, Ilex ve porsuk, tasidiklari kirmizi meyveleri ile bilhassa kis aylarinda oldukca görünüslü olduklari icin severek aldigim bitkilerden di, bundan böyle dikkat ederim, tesekkürler, selamlar :)

  2. Hale on 10 May 2007 10:16 pm

    Murat Bey;
    Bu değerli bilgilerinizi paylaştığınız ve sitenizi bulduğum için çok mutluyum.Ben 3 hafta kadar sonra yeni evime taşınacagım.480m2 hiç peysaj görmemiş bir bahçem var.2 çocuğum olduğu için ve rahat rahat oynamaları için çim ektirmeyi düşünüyorum.yan komşumla 22mt’lik bir sınırım var oraya 2-2.5m boylarında sık bir sınır bitkisidikmek istiyorum ama leylandi,limoni selvi ve benzerlerinden ziyade daha değişik bir bitki tavsiyeniz olur mu?bu arada ev beykoz polonez yolunda.Bütün evlerin bahçeleri fabrikasyon gibi aynı ben biraz daha sıcak bir bahçe peşindeyim .önerileriniz için şimdiden teşekkürler.

  3. Bahcevan on 13 May 2007 2:31 pm

    Eskiden yazdığım bir sayfa vardı. http://bahcevan.com/?p=90 buna baktınızmı acaba?
    Araştırırken bir yazımı daha buldum sizin için yolluyorum:

    Çit Sanatı (ağustos ayında yazmışım ama işinizi görebilir umarım)
    Arazilerimiz çevrelemesi ya da başka bitkilerin gelişimine yardımcı olması bakımından çitleri bahçelerimizde bolca kullanırız. Duvarlar da belki görünürde aynı işi yapabilir, ama çit yaşayan bir yapı olduğu için bahçelerde daha uygundur. Mülkiyeti sınırlamanın dışında biz insanlar, bahçeyi ve bitkileri rüzgârın zararlarından ve sahilde deniz suyunun getirdiği tuzdan korumak; zararlı hayvanları engellemek ve gövdesi heykelsi bitkileri ön plana çıkarmak için çitler kullanırız.
    Türkiye’de çitler değişik türlerde fazla kullanılmaz. Bahçelerde başka seçenek yokmuş gibi bir ligustrum ve mazı, selvi çit salgını görüyoruz. Bugüne kadar gördüğüm en güzel fakat kullanımı en zor çit, Bodrum’da mavi kaktüsten yapılmış yılan çitiydi.
    Kırsal alanlarda çeşitler şehre göre daha boldur. Biz de artık değişik renkte, bol çiçekli çitleri şehirlerin içine sokmalıyız. Avrupa’da son 10 senedir kayın ve gürgenden yapılmış yaprağını döken çitler çok moda. Budanmalı bahçelerde en fazla kullanılan, kesime en dayanıklı olanlar ise porsuklardır. Bir çam türü olan porsuk yumuşak dallarıyla bahçelerde yaz kış istediğiniz etkiyi verebilir. Ben çoğu insanın sevdiği yaz kış yeşil çitleri olan Japon akçaağacını, baharda çiçek açan manolyaları ya da güzel bir heykeli çerçevelemek için bahçede az kullanırım. Asıl tavsiye ettiğim belli dönemlerde çiçek açan çitlerdir. Mesela ilkbaharda önce sarı küçük çiçekler açan forsythia, leylak, berberis, kırmızı yapraklı süs eriği (ilkbaharda pembe beyaz çiçek açar), ılgın, Japon ayvası, kamelya, ormangülü, açelya olabilir. Belki istediğiniz çit düz kesimli olmayabilir, ama mükemmel görüneceğini garanti ederim. Önemli olan çiçek renklerinin ya tek, ya da açıklı koyulu aynı renkte olmasıdır. Temiz kesimli çitler için porsuk, ligustrum, dışında kırmızı boncuklu dikenli ilex, şimşir, karayemiş (laz kirazı), selvi önerebilirim. Bahçelerde defneden, porsuktan şekil verilerek budanmış heykelsi ağaçlara da bayılırım. Az ve öz olmak kaydıyla bu heykelimsi ağaçlar bahçeye çok şık görüntü verir. Avusturya ve Fransa’daki saray bahçelerinde ve yollarda büyük ağaçlardan yapılmış dev çitler de vardır. Atkestanesi, ıhlamur, yeşil manolyadan yapılmış 200–300 metrelik çitler de mükemmel olur. Bu uygulamaları Türkiye’de devlet fidanlıklarında, saray ve kasır bahçelerinde görebilirsiniz.
    Bahçelerinizde yürüme yollarına alçak bitkilerde çit yapabilirsiniz. Lavanta, Osmanlı şimşiri, pieris, pitosporum, küpe çiçeği olabilir. Çitlerin en başta mesafeli dikimi, doğru zamanda budanması en önemli unsurdur. Çoğu insanın bildiği gibi, yalnızca ilkbaharda budanma yapılır diye bir şey yoktur.
    İçinde bulunduğumuz ağustos ayı bazı çit bitkilerinin budanma zamanıdır. Bunlara örnek olarak şimşir, gürgen, kayın, ilex, lavanta, süs eriği, laz kirazı, ateş dikeni ve kırmızı sediri verebilirim.

    Murat Pilevneli.

  4. Hale on 18 May 2007 5:51 pm

    Cok cok tesekkur ederim.bahsettiğiniz bitkileri görmek için büyük bir fidanlığa gideceğim pazartesi günü.
    Hale Şen

  5. Hale on 07 November 2007 6:57 am

    İyi günler Murat bey;
    22mt’lik bahçe sınırıma porsuk diktim yaz başı,hevesle bekliyorum aylardır biraz kendilerine gelsinler diye fakat bir türlü gelişmiyorlar.Yavaş gelişen bir bitki olduğunu biliyorum ama bunlar cılızlaşıyorlar,çalıştığım peysaj ve bakım firması koyun gübresi atmış diplerine acaba sebebi bu olabilir mi?nasıl kurtarabilirim porsuklarımı?bana yardımcı olabilirseniz çok sevinirim:)
    iyi günler.

  6. Bahcevan on 08 November 2007 4:13 pm

    Hayvansal gübre yanlıştı ama yapacak birşey yok. Artık bir gübre vermeyin…
    Bence su birikiyormu buna bakın gerekiyorsa drenaj yaptırın.

  7. Hale on 09 November 2007 8:43 am

    Tamam,teşekkürler yeniden:)

  8. Yücel Asan on 22 April 2008 10:34 am

    Merhaba Murat bey.
    Öncelikle teşekkür edip sizi tebrik etmek istiyorum.Bence;sahip olduğunuz bilgileri paylaşarak mükemmel bir iş yapıyorsunuz.
    Hafiften yağcılık gibi kokan (ama kesinlikle değil)bu girişimden sonra kendi sorunum için sizden fikir ve yardım almak istiyorum.
    Şimdi Murat bey.Benim; baya bir süredir çeşitli sebeplerden dolayı içinde yaşanmayan ve dolayısıyla epeyce bakımsız kalmış (virane)bir yerim var.Ve ben buraya yerleşmeye karar verdim.
    Arazinin etrafını(yaklaşık 250 m )yüksek yeşil bir duvarla çevirmek istiyorum.Yüksek derken, burada kullandığım bitki zamanla 2-2,5m boya ulaşsın ve bir kale duvarını andırsın diye gönlümden geçiyor.
    Yaşatacağım bu duvar öyle sık olmalıki,yaprakları arasından bahçe içine ışık bile sızmamalı.Budama işlemlerini öyle bi yapmalıyımki, dışından,içinden ve üstünden jilet gibi olmalı.Alt taraf toprakla sıfır seviyesinde kalmalı.
    Sayın Murat bey.Hayalimde canlandırdığımı az da olsa sizinle paylaştım.Yardımınızı istiyorum.
    * Hangi bitkiler benim için uygun olur?(Çabuk gelişen bi bitki olabilir mi ki)
    * Bu bitkinin dikimini nasıl yapmalıyım?(Acaba tohumdam büyütmeye çalışsam çok mu uzun zaman alır.Yada biraz fide temin edip,ihtiyaç duyacağım kadar ağacı bunlardan yetiştirebilir miyim ki.Evet diyorsanız bu işin nasıl yapılacağını açıklar mısınız)
    * Budama ve şekillendirme konusunda nelere dikkat etmeliyim? Duvarın düzgün büyümesi için kalıp mı kullanacağım.Yoksa ip falan mı germem gerekiyor.
    * Bitkiyi yetiştirirken bakımı nasıl olacak.
    Gübreleme, ilaçlama işlemlerini nasıl yapacağım.
    vs.vs.vs. Bilgisizliğimden dolayı, sormam gerekip soramadığım diğer sorularımada da cevap istiyorum sizden.
    Bana en azından yol gösterirseniz ben bu işi başaracağım inşallah.Saygılarımla.

    Yücel Asan
    SAMSUN

  9. Bahcevan on 23 April 2008 12:54 pm

    Yücel Bey, yorumlarda vardı, tekrar yayınlıyorum,

    Defne, photinia (alev agaci), karayemiş, kocayemis, bambu, Ilex, Osmanthus, Ligustrum,
    Ates dikeni, kartopu (Viburnum Tinus, ama en iyisi Viburnum Lucidum) porsuk (Taxus), pittospurum, hatta manolya, kamelya bile iyidir.

    Yaprağını döken tür istiyorsanız Leylak, Erguvan, Forsythia, Berberis, ılgın, kayın, gürgen, alıç, hatmi, japon ayvası ya da kırmız yada yeşil yapraklı eriği seçmelisiniz.
    Leylandi citlerini onermiyorum, mutlaka bir sure sonra bozulabiliyorlar.

    Ayrıca,
    http://bahcevan.com/selvi-davayi-kaybetti
    bu sayfayada bakın, her bitkinin bakımı farklıdır,
    hepsinin isteklerini burudu yazamam, yanda arama bölümü var, merak ettikleriniszi oraya yazıp bulun, birşey çıkmazsa tekrar sorun lütfen.

  10. ELİF on 09 July 2008 8:22 am

    merhaba murat bey,
    sitenizi tesadüfen buldum çokta memnun oldum. benim size bir sorum olacak. bildiğiniz gibi otomatik sulama sistemleri yaygınlaşmış durumda ve de bahçesi olan herkes artık otomatik sulamaya geçmekte. kullanılan basınçlı sulama sistemiyle bahçede yalnızca çim değil etrafındaki bitkilerde sulanıyor haliyle.
    porsuk ağacı da pahalı bir ağaç olduğu için gövdesine su temas etmesi buna bir zarar verir mi?
    bu konuda beni bilgilendirebilirseniz çok memnun olurum.
    iyi günler…

  11. Bahcevan on 09 July 2008 7:53 pm

    Otomatik sulama gunes yokken yapiliyorsa pek cok bitkiye faydali.
    Porsuk dibinde (koklerinde) su birikmesinden hoslanmaz…
    Toprak suyu suzebiliyorsa sorun olmaz.

Yorumunuzu bırakınız