Kayısı zamanı geldi (Temmuz) – Milliyet Vitrin

11 July 1998  | Kategori: Yazilarim

Meyveler ilgi alanıma girmiyor diye önceki yazımda belirmiştim. Japon bahçelerinde kullanılan, fazla bakım istemeyen sadece çicek açan süs meyvelerini (elma, kiraz vb.) tercih ederim.

Geçen haftaki kiraz – vişne yazımla ilgili çok faks aldım. Resmin yanlışlığını eleştirenlerin dışında diğer meyvelerle ilgili budama, bakımla ilgili sorular soruluyordu. Bu sebeple önce yanlış resim için özür dileyerek, dönemin başka bir meyvesi olan kayısıyı tanıtmak istiyorum.

apricot Kayısılar ülkemizde ılıman tüm bahçelerde yetişebilen, 6 – 8 metre kadar boylanan, kışın yaprağını döken bitkilerdir. Meyve tipi, yetişme şartları, ağaç gelişmesi şeftaliyle aşağı yukarı aynıdır. Kayısının anavatanı Çin’in güney kısımlarıdır. Kayısılar meyvelerin en fazla toprak seçenidir. Her yerde, toprakta, ısıda ayrı çeşitleri denemeniz gerekiyor. Doğada sonradan üretilen 5 çeşidi bulunmaktadır. Yurdumuzda da en sevileni Malatya kayısısıdır. Kayısılar ürün verirken, iklimden etkilenebilir. İlkbaharda manolyalardan bile önce çiçek açmaları kimi zaman tehlikelidir. Bu dönemde dondan korumak için geceleri ağaçları sıcak tutmalısınız. Plastik kılıflar uygun olabilir. Ama pembe, beyaz çiçeklere çok dikkat edin. Değmeyin, mümkünse ürün kalitesini artırmak için bu dönemde elle tohumlama, dölleme yapın çünkü doğal kuşlar, arılar, kelebekler daha ortaya çıkmamış olabilir.

Kayısılar ürün verebilmeleri için 350 ila 900 saat arası 7 derecede ilkbaharı geçirmelidir. Aksi takdirde verim düşer. Bahçenizde ilkbahardaki soğuk günlerden ve sabah güneşinin kavuruculuğundan korumak için kayısıları kuzey cephesine bakan, öğleden sonra güneş alan bölümlere dikin. Türkiye’de serbest çalı formundaki ağaçlarda ürün elde edilebiliyor. Çok soğuk bölgelerde duvarda tellerle destekli, budanmış şekilde ya da serada kayısı yetiştirilebilir.

Kayısılar kireçli, humusça zenginleştirilmiş, suyu geçirgen toprakları sever. Diplerindeki fazla su birikimi bitkiyi öldürebilir. Bitkileri yaz sonu, kış başında dikin. Meyvecilik için birden fazla ağaç dikmeniz gerekiyorsa 5 metrede bir fidan dikin. Unutmadan belirteyim kayısı kirazda olduğu gibi başak bir ağaçla döllenmez, bitki kendine yetebilir. İkinci kayısı gerekmeyebilir.

Meyveleri kalite bakımından geliştirmek için ilk çiçekli zamanda kontrol altına alın. Fazla miktar çiçeği elle temizleyin, oluşacak meyve miktarını azaltın. Budamasına gelince geçen seneki sürgünü en dibinden, birinci filiz üzerinden ürün sonrası kesin. Ayrıca ilkbahardaki sürgünleri en fazla 6 yaprakta durdurun. Meyvelerden sonra bu miktarı üçe düşürün. Zayıf ağaçları geliştirmek için kök budaması da yababilirsiniz. Ağaçta zararlı kelebekler, bakteriler oluşabilir. Böyle durumlarda meyvenin oluşmasına göre gerekli ilaçlamayı yapın.

apricot
Kayısılar toplandıktan sonra ev içinde bir gün sıcakta bekletilirse daha tatlı olur. Buzdolabında, dondurucuda çekirdeklerini çıkardıktan sonra uzun süre saklanabilir. Yurdumuzda çok yaygın olan kurutulma, pestil yapma en tipik kayısı saklama şekilleridir. Arabistan’da kuru hurma neyse bizim için de kuru kayısı aynı önemdedir. Bitkinin yaprakları, çekirdekleri de kullanılmaktadır. Yapraklar iç parazit düşürmek için, çekirdekler de yağ çıkarmak, sabun yapmak için kullanılır.

Piyasada 1.250.000 liradan başlayan yaz – kış saksılı bitkiler olabileceği gibi kışın çıplak köklü satılanlarını da bulabilirsiniz.

Murat Pilevneli.

Paylaş Stumble Upon Facebook

Yorumunuzu bırakınız