Mezarlık gülü (Süsen-Iris) – Milliyet Vitrin

15 May 1999  | Kategori: Yazilarim

irisBir bitki düşünün. Floransa onu 1100’lü yıllarda şehir amblemi olarak seçmiş, 1200’lerde Fransızların asalet ve dini sembolü olmuş (üç yaprak inanç, bilgelik, cesaret anlamına gelmekteydi), Botticelli ve Leonardo da Vinci resimlerinde bolca kullanılmış. Ortaçağda insanlar soğanına sahip olabilmek için müthiş paralar vermiş. Evet, sözünü ettiğim bugün hepimizin mezarlıklarda görüp de hiç değer vermediğimiz süsen (Iris). Mezarlıklarda yetişmesi suçmuş gibi damgalanmış, hafif korkularak bakılan bir bitki bu.

Vincent Van Gogh’un meşhur tablosunu hatırlayın. Cam sanatını seviyorsanız, aslında botanikçi olan Emile Galle ya da Amerikan Louis Comfort Tiffany’i. Art Nouveau mobilyalarına ya da objelerine meraklıysanız, bu bitkiyi iyi bilmeniz lazım (Unutmadan Art Nouveau’nun en iyi örneleri Horhor Antikacılar Çarşısı’nın ikinci katında mevcut. Tavsiye ederim).

Süsen soğanlı bir bitki olup yaklaşık 250 türü dünyanın her yerinde bolca yetişmekte. Bizde Anadolu’nun kendine has 20 doğal türü var. Kurtkulağı, navruz, zambak, susam gibi isimlerle de tanınıyor.
Üretimi, yetiştirilmesi çok kolay. Yazın çiçeklerin gösterisi bitince kökten ayırmayla çoğaltılabiliyor. Hiç ellenmezse her sene kendi alanında çoğalarak gelişiyor. Süsenler kireçli, suyu geçirgen topraklarda kış – ilkbahar döneminde sulanmak ve bakım ister. Çiçek açması bitince kupkuru toprakta dinlenmek ister.

iris
Bakımsız mezarlıklar bu bitki için ideal. Fazla sulama problem çıkartabilir. Dikerken soğanlar toprağın biraz altına hatta tepeden farkedilecek kadar yakına yerleştiriliyor. Çok değişik renklerde 5 – 15 cm arası çiçekler açabiliyor. Genelde mor, beyaz, sarı, pembe, esas renkleridir. Menekşe kokusu gibi parfümlüdür. İlaç sanayisinde kullanılmaktadır. Kusturucu, idrar ve balgam sökücü etkisi vardır.

Bahçelerinizde fazla ilgilenemeyeceğiniz bol güneşli az sulanan alanlara süsen dikin. Korkmayın, uğursuz falan değil. Hatta mitolojide gökkuşağı tanrıçası olduğuna, dikildiği topraklara mutluluk getirdiğine inanılmakta! Senede bir ilkbaharda gübreleme, ilgi ve sevgi… Başka bir şey istemiyor. Bizim gibi.
Not: 250 tür içinde çok az da olsa bataklıkta, çamurda yetişeni de var ama genel isteği susuzluk.

Murat Pilevneli.

Paylaş Stumble Upon Facebook

3 adet yorum var

  1. başak kaban on 27 September 2007 7:21 pm

    Merhaba .

    İzmir’de süsen bulabileceğim bir yer biliyor musunuz ?

  2. Bahcevan on 29 September 2007 6:48 am

    Bilmiyorum, bu soruyu agaclar.net te bakmalisiniz…

  3. süsen on 05 January 2009 9:42 am

    benim adım da üsen herkese çok ilginç geliyor ismimin anlamnı seviyorum ayrıCA MEZARLIK OLDUĞU İÇİN BİRAZ TERETTÜT ETTİM AMA YANİ BU İLLADA MEZARLIKTA YETİŞECEK DEĞİLYA SÜSEN ÇİÇEĞİNİN ÖZGEÇMİŞİNİ BURAYA KOYDUĞUNUZ İÇİN TŞK

Yorumunuzu bırakınız