Sedir çamları güneş ister – Milliyet Vitrin

21 March 1998  | Kategori: Yazilarim

Etrafımızda sürekli eski binalar yıkılıyor, geriye bahçesi yok edilmiş, her yeri betonlanmış “temiz” binalar ve dalları kesilmiş, hatta ölmüş sedir çamları kalıyor. O zavallı sedirler ne kadar kıymetli biliyor musunuz? En büyük düşmanı olan insanlar tarafından rahat bırakılsa 300 – 400 sene yaşayabilirler.

cedrus
Doğada 3 çeşit sedir çamı bulunur. Cedrus Libani (Lübnan sediri), C. Atlantica (Atlas sediri) ve C. Deodarus (Himalaya sediri). Lübnan sediri geliştiğinde tepesi düzleşen, 30 metre kadar büyüyebilen bir çamdır. Dalları toprağa paralel gelişir. Anavatanı Lübnan’da bile Toroslar’dakinden fazla sedir bulunmaz. İstanbul’da sahil bölümlerinde ılıman ve kuytu alanlarda Lübnan sediri gelişebilir. Kara, dona diğer türlerine göre fazla dayanamaz. Fakat Asya’da bulunan bir tür C. Stenocoma geliştirilip soğuğa dayanıklı hale getirilmiştir. Odunu pembemsi ve güzel kokuludur. Zamanında kutsal merkezlerde iç mekan işçiliğinde kullanılmıştır.

cedrus Atlas sediri şeklini en beğendiğimdir. Yumuşak dalları, kısa iğneleriyle çabuk gelişirler. 50 metre kadar büyüyebilen bu çam bana hep Japon Kabuki tiyatrosu figürlerini anımsatır.
C. Atlantica “Glauca” mavi olanıdır. Anavatanı Fas, Cezayir olan bu çam çok değişik topraklarda yetişebilir. Hafif asitli topraklardan özellikle kireçli topraklarda, kayalıklarda, yamaçlarda gelişebilir. Atlas sediri için kışın belli miktar kar yağışlı, yazın sıcak ve kuru geçmesi şarttır. Odunu sarımsı kahverengidir. Mobilya ve inşaat yapımında kullanılır. Kozalakları 40 yaşından sonra oluşmaya başlar.

Deodora ya da Himalaya sediri daha uzun iğneleriyle ve en yumuşak dallarıyla tanınabilir. Diğerlerine göre yavaş gelişir. Küçük bahçelerde yetişmesi daha iyidir. Soğuğu pek sevmez. Ilıman kuşak bitkisidir.

Tüm sedirler, üzerinde oluşan kozalaklardan çıkan kanatlı tohumlardan yetişebilir. Yalnızca mavi ve açık sarı türleri dalından özel yöntemle yetiştirilir. Üçü de deniz kenarında tuzdan etkilenmez. Ufak fideler yetiştirilirken yapmanız gereken, yetişen esas gövdenin tek bir dalda olmasını sağlamanızdır. Yanında dik çıkmış esas dal gibi olanları kesin, tek gövde gelişimi hızlandırır.

Sedirler yılda 30 – 90 santim büyür. Bahçenize sedir dikecekseniz bol güneşli ve açıklık alanları seçin. Etrafındaki fazla miktarda bitki türü, rutubet, gölge kozalak ve tohum gelişimini etkileyebilir.

Sedirleri gruplar halinde ve çok yakın olmayacak şekilde dikin. Asla hayvansal gübre vermeyin. Senede iki kez çam gübresi verin. Bauhaus’da bulabilirsiniz. İlkbaharda gelişim için ve sonbaharda dinlenmesi için… Asla altında çim yetiştirmeye zorlamayın. Yonca dikin yeter. Fazla su ağaçlara zararlı olabilir. Dibini çapalamayın. Piyasada 2.5 milyondan, 5 metrelik 110 milyona kadar değişik sedirler bulabilirsiniz.

Murat Pilevneli.

Paylaş Stumble Upon Facebook

Yorumunuzu bırakınız