Çamların altında sevdiğiniz pek çok bitki yetişemez. Yüzeysel kökler, dökülen asitli iğneler ve gölge problem yaratabilir. Çimler bence asla çam altında kullanılmamalı (bir tek Osmanlı çimi olabiliyor). Çim sulaması, gübrelemesi çamlara zarar verebilir. Çok sulanmış bahçelerde bir gün korkunç bir gürültüyle yatmış çam görmek hiç hoş olmaz herhalde!.
Yoncalar, kurdele çiçekleri, vinca, müge, ağlayan kalpler, açelya, orman gülü, Liriope muscari, eğrelti otları, Cornus canadensis, Gaultheria procumbens, Campanula takesimana, çilek, cam güzeli, hercai menekşe, aslanağazı, hedera sarmaşığı, şimşir, bodur yayılıcı porsuk, Vaccinium ve yaprakları güzel hostalar, bence çam altlarında bu bitkileden denemelisiniz…

Bu gölgeli ağaç altlarında büyük saksılarda da gölge seven başka bitkileri’de deneyebilirsiniz (ortanca gibi), ama üzerlerine dökülecek çam iğnelerini temizlemek kaydıyla!

Bu yazıyı yazmama sebep olan bir bahçeye gittim. Bahçede dev çamlar ve erguvan ağaçları vardı. Ağaç diplerinde yan bahçedeki gibi çim yerine listedeki bitkiler dev öbekler halinde dikilmişti. Ben ağaçlara aydınlatmaları ayarladım. Sonuçtan herkes çok memnun…
Bahçedeki bitkiler dışında Babamın da hocası olan Hans Bäurle’nin bir heykeli, Mudo’dan alınmış rüzgar gülleri ve resimde görülmeyen Koçtaş’tan seramik kobalt mavi dekoratif toplar, Tepe Home ‘dan plastik fırıldaklar var. Çok güzel bir bahçe. Sizde belki bahçenize sadece bitkiler dışında böyle görsel zenginlikler’de katabilirsiniz…
Murat Pilevneli.