Kategoriler
Yazilarim

Seyrine doyum olmuyor – Milliyet Vitrin Son Yazı…

Bahçenizi fazla pahalı olmayan ama zevkle seçilmiş, küçük aksesuvarlarla donatmayı denediniz mi? Adeta cennetten bir köşe elde edeceksiniz.

Cam sera

Bazı bitkiler kışın soğuğuna, kar yağışına ya da sabah oluşan dona dayanamaz. Örneğin İstanbul’da begonvil, cycas palmiyesi, kauçuk, kaktüs, mandalina yetiştirmeniz riskli. İlle de istiyorsunuz diyelim. Ve bitkiyi evdeki seranıza, balkonunuza alamıyorsunuz. İşte o zaman bahçede böyle portatif bir cam muhafaza yapmanızda fayda var. Tahta konstrüksiyon ve naylon da işinizi görür ama bu çok estetik. Antika örnekleri Dolmabahçe Sarayı bahçesinde var. O dönemde kamelyaları koruyorlarmış.

Paslı demir saksı

Vazo tipinde demir saksılar geleneksel Fransız, İngiliz bahçelerinin değişmez parçasıdır. Seramik, biraz değişik tipleri de var. Bu en karakteristiği. Balkonda ferforje kapıların bağlandığı duvar tepelerinde (eski Rum evlerindeki gibi), girişlerde kullanılabilir. Yaz – kış mevsimlik çiçek dikebileceğiniz gibi değişik süs çimleri ya da kaktüslerle de ilginç bir görüntü yaratabilirsiniz. Resimdeki gibi paslısı yurtdışında temiz demir halinden daha pahalıya satılıyor. Yosunlanmış toprak ya da beton saksılar da öyle…

Paslanmış demir pas lekesi yapmasın diye bence ince mat vernik sürün, hem kimse anlamaz, hemde aile temizlikten sorumlu kişiler şikayet etmezler!!!.
Çam kozalağı

Çam kozalakları hayat ve verim simgesidir. Bahçede bundan daha pozitif görüntü verebilecek başka bir form düşünemiyorum. Demirden ya da seramikten yapılabilecek bu şekilleri her zaman görebileceğiniz bir yerde değişik boylarda birkaç tane kullanabileceğiniz gibi, bahçe – kapı giriş tepelerinde, duvarların başlangıç noktasında da kullanabilirsiniz. Mudo Concept mağazalarında var. İşim olmaz deyip sevemedinizse, yaprakların dökük olduğu bu dönemde bir şeylere bakmanız lazım. İşte alın size ilginç bir form, sevmeye çalışın!

Rüzgar çanı

İngiliz ve Amerikalıların son 1 – 2 senedir en sevdikleri konu Feng – Shui tarzı evler, bahçeler. Hoppala, bu da ne demeyin. Aman çok ayıp. Moda!.. Feng – Shui bir yaşam tarzı. Renkler, yönler, şekillerle ilgili. Örneğin kapınızın kırmızı olması, giriş kapınıza yakın yaprağını döken beyaz manolya bulunması, bahçede su sesi ya da rüzgar çanı sesi gibi. Bu tip bir çan hediyelik eşya dükkanlarında var. Tamamen tahta tipleri de varmış. Hepsinin sesi farklı. Gerçekten de etkileyici.

Kuş banyosu

Ben tertemiz, sadece insanlar için yapılmış bahçe sevmem. Kuş, kedi, köpek, kaplumbağa, balık mutlaka olmalı. Benimkinde bir de başımın derdi geyikler var! Ama kurtuluş yolları buldum, neyse… Kuşların beslenmesi için boncuklu dikenler, meyve ağaçları diktim. Özellikle onlar için bir bölümü hurmalık yaptım. Resimdeki gibi bir yerlerde de su içmeleri, yıkanmaları lazım. Bu çok küçük bir örnek. Gri şehirlerde misafir kuşlar için ilginç bir hizmet! Yıkanırken gösterisi de bedava…

Yuvarlak aynalı küre

Küçücük bir noktaya bakıp koca bahçeyi bir kerede görmeye ne dersiniz? Bahçe sanatında geleneksel hale gelmiş bu kürelerin benzerleri de bizde eski cami kandillerinde vardı. Örüncekler ağ yapmasın, ışığı yansıtsın diye. Hıristiyanlarda cadı topu deniyor. Ben bahçede bu tip şaşırtıcı sürprizlere bayılıyorum. İster hemen toprak yüzeyinde, isterseniz bir destek üzerinde olabilir. Büyük – küçük, çeşitli renklerde kullanılabilir. Mavi, kırmızı, altın, yeşil, gümüş, mor, sedef; artık size kalmış!..

Murat Pilevneli.

Kategoriler
Yazilarim

Eyvah, gri çimen! – Milliyet Vitrin

Gri rengi kullanarak bahçenize hoş bir hava vermek ve üzerine basılmayacak çim alanlar yaratmak isterseniz, festuca’ları tercih edebilirsiniz.

Festuca

Gri rengi çok severim. Bahçede olsun, kıyafetlerimde olsun farkında olmadan bol bol kullanıyorum (Geçen sene moda renk gri idi, çok havalıydım). Beyaz çiçekler, mor çiçekler, koyu bordo yapraklar ya da gri yapraklar… İşte korkunç bir bahçeyi düzeltmenin altın kuralları bunlar. Yeşili ya da renkli çiçekleri göze hoş kılabilmek için sözünü ettiğim dört rengi kontrollü kullanmak şart.

Gri çamlardan sedir ya da ladinler, toz yapan yaprağının altı gri kavaklar, iğde, kelebek çalısı, deve dikenleri, papatyalar, lavanta, zeytin, okaliptüs, kaymak ağacı, ardıçlar, adaçayı, selvi ve esas süs çimlerinden festuca’lar(Festuca glauca). Bunlar fidanlıklarda kolay bulabileceğiniz gri renk kaynakları. Bir tek deve dikenini bulamazsınız, onun için arazide siz arayın. Bizde küçümsendiğinden satmaya bile tenezzül edilmiyor. Ama, çok özür dilerim, esas gri – mor kaynağı bir bitki var ki mükemmel: Enginar. Esas onu kullanmak lazım fakat nerde, seralara sorsam bir de döverler…

Neyse, bu haftaki konum yukarıda sözünü ettiğim gri bitkilerin en ucuzu festuca ile ilgili. Tanesi 150 bin lira. Üzerine basılmayacak çim alanlar yaratmak istiyorsanız size iyi bir malzeme. Biraz kireçli, suyu geçirgen, tam güneşten yarı gölgeye kadar tüm alanlarda iyi gelişebiliyor. Kışın serinlik seviyor. Akdeniz ikliminde biraz zorlanabilir. İngiltere’de festuca’ları çimlere bordür gibi kullanmak bir gelenek. Hem yeşili hem de dokuyu kolayca çerçeveleyebiliyorsunuz.

Ben formal (şekilli) bahçe pek sevmediğim için festuca’ları kocaman çim grupları gibi ekiyorum. Küçücük fideler bir sezon sonra gayet göz doldurucu oluyor. Gri – mavi incecik yaprakların bir de buğday rengi çiçekleri var. Süs çimlerini seviyorsanız bu çiçeği de seversiniz. (Aslında normal çiçek zannetmeyin – garip bir şekil!)

Üretimi çok kolay, çoklaşan bir öbek festuca’yı ilkbahar ya da sonbaharda söküp ortadan ikiye bölün. İşte bu kadar…

Özellikle mavi çamların altında şık oluyor. Grileri artırıcı tek renk bahçeleri yavaş yavaş moda oluyor. Geçen seneki Chelsea Fuarı’nda bu tür uygulamaların sinyallerini aldım. İşte fırsat. Onlardan önce yapalım. Bu arada çok üzülüyorum, Bahçe – Çiçek dergisi kapatılmış. Bir tek yerel Bodrum gazetesi var, onun dışında botanik yazısı yok. Dergiler tercüme. Ee, benden başka kimse yok mu? Neredesiniz? Ortaya çıksanıza…

Festuca Reklamları izlediniz, konumuza dönelim. Festuca’ları en çarpıcı ajuga’larla gösterebilirsiniz. Ajuga da yer örtücü. Yaprakları mor, koyu gri, bordo tonlarında yanar döner. O da çok ucuz. Tavsiye ederim.

Festuca Glauca‘nın Türkçesi yok. Ayı postu, tilki çimi gibi yabancı kaynaklı isimleri var. Bence gri çimen. Hani nasıl Osmanlı çimeni var, kıymetli, işte bu da gri… Cortaderia – pompas (püskül) sazı görünürde dev akrabası sayılıyor. Yeni bir şey öğrendim. Amerika’da bu sazları yaz sonunda yakıp şenlik yaparlarmış. Amaçları da budamakmış. Halbuki bitkiyi böyle öldürmek yerine eline eldiven geçirip budayabilirsin. Testere gibi yaprakları anormal keskindir tamam ama yakmak en garip yöntem.

Murat Pilevneli.

Kategoriler
Yazilarim

İdeal kış bitkisi (Erica) – Milliyet Vitrin

Her türlü toprakta yetişebilen erica özellikle parklar için çok uygun bir bitki. Erica‘nın kış bahçenize ayrı bir hava katacağından da emin olabilirsiniz.

erica
Daimi yeşil kalabilen tüm bitkiler kış bahçelerinin baş kurtarıcılarıdır. Gövdesiyle önemli yaprağını döken bitkiler dışında da renkli çiçekler kadar değerli erica’lar esas kış bitkisidir. Anavatanı Avrupa, Alpler, Balkanlar olan bitki yurdumuzda da yabani biçimde yetişmektedir. Süpürge otu Calluna aslında erica’nın amcası sayılır (biraz boylusu).

Erica’lar yer örtücüdür. Hani size hep çim alanları azaltın, bakımı zordur, yerine yer örtücü kullanın dediklerimden… Asitli, killi, kireçli her türlü hafif rutubetli topraklarda, güneşten yarı gölgeye kadar tüm alanlarda yetişebilir. Yaprakları iğne gibidir. Esas olarak, çan kılıklı çiçekleri çok özeldir. Kış başından ilkbahara kadar açan çiçekler yazın kaybolur ve dinlenme dönemine geçer (20 – 30 cm).

erica

Erica carnea türü hava kirliliğinden ve kısa süreli kuraklıktan etkilenmez. Bu sebeple bence tipik park bitkisi olabilir (Ama üzerinde yürünmeyecek). Kaya bahçeleri, ardıçlarla yapılan kış gruplamalarında kullanılabilir.

Erica tarihte Roma – Bizans uygarlığında bile önemsenmiş. O dönem botanik kitaplarında konu edinilmiştir. Doğuda araştırılmış ve sonradan laboratuvarlarda üretilmiş 400 çeşidi var. Beyaz, pembe, kırmızı, bronz, sarı, yeşil, turuncu gibi pek çok rengi var.

Erica

İthal fideler pahalı. 1.5 milyon lira civarında ama tohumdan ve çeliklemeden kolay gelişiyor. Dikim için ilkbahar ya da sonbaharı tercih ederseniz o seneki kış bahçeniz muazzam olacak, garanti veriyorum.

Lütfen renkleri doğru kullanın. Bir de işin püf noktası, erica’ları büyük gruplar halinde kullanmak.

Faydalı kitaplar

Şaşırtıcı ama gerçek, İstanbul’a yakın mesafedeki bahçeme geyikler zarar veriyor. Çamların en güzellerini kemirmişler. Araziyi çitle çevirelim diyorlar, tel örgüyle ağaçları koruyalım diyorlar… Ne yapacağımı şaşırdım. Sevineyim mi, üzüleyim mi bilemiyorum. Konu garibim geyik olunca iş biraz karışık.Amazon’dan bu kitapları buldum. Pek olmaz ama ihtiyacınız varsa diye ilave kitaplar da varmış:

  • Gardening in Deer Country
  • Backyarda Battle Plan – The Ultimate Guide to Controlling Wildlife Damage in Your Garden

Murat Pilevneli.

Kategoriler
Yazilarim

Ne güneş sever ne de gübre (Orkide) – Milliyet Vitrin

Dünyanın en güzel çiçeklerinden biri orkide. Üstelik yetiştirmesi de sanıldığının aksine çok kolay. Tabii, bazı püf noktalarına dikkat etmek şartıyla..

orkide

Yetmişli ve seksenli yıllarda en dandik mücevherle bile kadınları etkiledi, minimalizmle doruk noktasına ulaştı. O kadar çok kullanıldı ki, bence yüzü eskidi.

Evet, bu sözünü ettiğim bitki orkideden başkası değil. Anavatanı Uzakdoğu olan orkide, yaklaşık 750 tür ve 20 bin çeşidiyle dev bir aileye sahip. Bizde de güneyde doğada en gırgır şekli yetişiyor. Pijama giymiş gibi ince uzun ve şapkalı (Şimdi tam zamanı).

orkide

Orkideler Amerikalıların hastalıklarından biri. Delirmiş gibi tüketiyorlar. Çiçek geçince kaldırıp atıyorlar. Halbuki uğraşılsa her sene gelişerek daha çok açabiliyor. Bakımı zor zannediyorsunuz ama çok kolay. Öyle yeşil parmak olmanıza da gerek yok. En kara parmaklı bile bu işi becerebilir. Alın işte orkidenin püf noktaları:

  • Asla güneşte bırakmayın. Eğrelti otları gibi süzülmüş, perdelenmiş ışık isterler. Güneşte kalan orkide ölür.
  • Musluktan doldurduğunuz suyu vermeyin. Bir gece önce suyu bir kaba koyup klorun geçmesini bekleyin ya da yağmur suyu kullanın.
  • Sulama sonrası saksı dibinde su bırakmayın, dökün.
  • Çiçeklerin açması bitince orkideler beş ay dinlenmek ister. Bu dönemde sulamalar arasında birkaç gün kuru bırakın. (İlgi göstermeyin!)
  • Orkideler gübre sevmez. Ya özel kendi sıvı gübresini bulup alın ya da potasyumlu gül gübresini yarım dozaj azaltarak verin. Koyun, keçi, at gübresini unutun.
  • Gübre çiçekliyken iki haftada bir, dinlenirken ayda bir verilebilir.
  • Orkideler yapışık toprak sevmez. Saksı değiştirirken perlit taş, kömür parçası, odun kabukları, kumla toprağı zenginleştirin ki toprakta hava dolaşsın.
  • Şıklık olsun, zengin dursun diye saksı değiştirmeyin. Aldığınız minicik saksısı iki sene yeter. Sonra azıcık büyüğünü alıp dikin.
  • Orkidelerin bulunduğu mekanı bitkinin sağlığı için havalandırın. Aslında hava size de iyi gelebilir!
  • Orkideler hiçbir zaman beklendiği gibi kokmaz. Hatta en güzelleri çürük et gibi kokar. Şimdi niye arada bir havalandırın dediğimi anladınız mı?

orkide Orkidelerin üretimi de çok kolay. Soğanlı türlerde (Cymbidium) saksı değiştirirken yeni çıkmış soğanları ayırın. Dendrobium ve Epidendrum türlerde  yeni sürgün dalları en az bir tomurcuklu olmak kaydıyla  7-10 santimde bir kesip toprağa yatay koyun. Öylece köklenecektir. Bir de kurdela gibi havadan kök atanlar var ki onları yavruları havada görünce kopartıp dikin. Orkidelerin fiyatı toptancılarda 15 – 20 milyondan başlayıp 40 milyona kadar çıkıyor. Sizin çiçekçilerinizde kaç para bilmem ama semtten semte, adamların insafına göre değiştiğini biliyorum. Pazarlık size kalmış. Ne de olsa toptan fiyatını biliyorsunuz.

Not: Geçen haftaki cycasların fiyatı yanlış yazılmış. Cycasların fiyatı 8 milyon ile 3 milyar lira arasında değişiyor.

Faydalı kitaplar: Orkide bu kadar az anlatılamaz. Konuyla ilgileniyorsanız Henry Jaworski’nin yazdığı “An Indoor Gardening Guide Orchids Simplified” adlı kitabı tavsiye ederim. Başka kitaplar da var;

  • Home Orchid Growing
  • Orchids As House Plants
  • Orchid Growing Basics
  • Simon and Schuster’s Guide to Orchids
  • Ortho’s All About Orchids…

Murat Pilevneli